November 2008

Die wynvlieg-safari

Ek en Dirk en Ampie sit die aand
op die stoep 'n paar knertse en
drink. Omdat ek weet die twee is groot rooiwyn-entoesiaste, het ek gesorg vir 'n ruim voorraad. Maar dis toe al ná middernag en my wynrak is leeg. "Moenie kommer nie," sê Dirk besadig, "ons het saamgebring." En hy loop haal 'n paar bottels uit sy ryding. Die eerste prop van die vars besending klap en Ampie proe. En spoeg sy mondvol oor die grasperk uit. "Jig!" snak hy. "Dit proe soos Ashton!"

Ek en Dirk proe, en hoewel ek nie weet hoe Ashton proe nie, stem ek saam die botteltjie is nie op standaard nie.

Genadiglik is die tweede bottel prima, en metterwyl hoor ek die tragiese storie van Ashton.
Dirk en Ampie was destyds kollegas in Johannesburg, en toe al versamelaars van goeie rooiwyn synde, maar albei so arm soos kerkmuise, hoor hulle 'n hotel in Ashton gaan toemaak, en die moedelose eienaar sit met 'n kelder goeie rooiwyn waarvan hy moet ontslae raak. Hulle bel die man.

Dit was in die tyd toe jy 'n goeie bottel uitsoek-rooiwyn kon koop vir R20 per prop en petrol vir R2,50 per liter. Hulle kan dit kry vir halfprys. Op voorwaarde dat hulle al 600 bottels vat, kontant betaal en dit self kom haal.

Met 'n langnaweek om die draai en ná delikate onderhandelings met hul onderskeie bankbestuurders en 'n halfdosyn medewynvlieë wat aanbied om saam te koop, val hulle die volgende Vrydagoggend dagbreek in die pad. Met Dirk se gehawende kombi en 'n sleepwaentjie.

Saterdagoggend tweeuur kom hulle in Ashton aan en slaap die res van die nag voor die hotel in die kombi. Die skynbaar bankrot hoteleienaar wys hulle die oggend sy kelder, laat hulle proe, en hulle skil die R6 000 op sy toonbank af.

Dis Desember, die Groot-Karoo is 'n bakoond, die kimme bewe en die kombi en sleepwa is oorlaai. Maar Dirk en Ampie sing heelpad. Want met die helfte van die wyn reeds aan vriende verkoop teen R5 per bottel wins, sit hulle met 300 bottels verouderde uitsoekwyn, die reiskoste klaar betaal, teen R7 per bottel!

Vieruur die middag op 'n stuk snaarreguit pad kom 'n man in 'n rokende Volkswagen verby en beduie dringend hulle moet stilhou. Hulle trek verbaas af en die kewer stoot terug. "Menere," sê die oompie, "ek dink julle het probleme. Daar stroom water of petrol of iets uit jul kombi uit." Maar die uitgestrekte Karoo ten spyt ruik hulle dis nie water of petrol nie. Dit is 10-jaaroud cabernet en pinotage.

Hulle maak die sleepwa oop. Nie dat dit nodig is nie, want net waar hulle kyk, drup die bloedrooi nektar uit. Die skade is omvangryk. Nie net die onderste kartonne is sopnat nie - dit lyk of daar in byna elke boks 'n bottel of twee se prop uitgeskiet het, want almal is rooi gevlek. Die vrag in die kombi lyk darem ongeskonde.

"Wat doen ons nou?" vra Ampie.
"Ons ry. Hoe gouer ons by die huis kom, hoe beter."

Om te troos, haal hulle 'n halfoop bottel uit 'n gedisintegreerde karton en skink vir elkeen 'n blikbekertjie. Dit proe so-so. Hulle probeer 'n ander bottel en dié smaak dieselfde.

Hulle ry. Maar hulle sing nie meer nie. Daar is 'n vaalgrys gevoel oor alles en sommer so in die ry, drink hulle die twee oop bottels leeg. Dit help, want skemeraand anderkant Colesberg is Ampie weer besig om 'n deuntjie te neurie. Dis eers by die Gariep dat Dirk besef Ampie se deuntjie klink darem baie soos Uit dieptes gans verlore.

"Een ding wat ons seker verdien," sê Dirk, "ons beproewinge in ag genome, is 'n dop góéie wyn!" Hulle maak 'n karton op die agterste sitplek oop, want dié het minder geskud en minder warm gekry, laat die prop klap en proe. En dis absoluut prima. Alles sou sweerlik daarvandaan verder goed gegaan het as dit nie was vir die verkeersman wat hulle aftrek nie.
Dirk erken: ná die ure se sit agter die stuur, hét hy effens gesteier toe hy uitklim. En dít, saam met die wynwalms, spel toe vanselfsprekend: dronkbestuur. Ampie omtrent in trane. En Dirk probeer so besadig as moontlik verduidelik. Hy vertel hul volledige, tragiese, rampspoedige storie en wys die man hul vrag lekkende wyn.

"R6 000 se geleende geld plus petrol plus 48 uur op die pad - en ons sit hiérmee!" sug Ampie.
"Jy kan proe as jy wil," sê Dirk. "Ons sal die helfte moet weggooi ..."
"As ek nie aan diens was nie, het ek wragtig ook geproe," sê die verkeersdienaar, en hulle kan sommer hoor hy is self diep aangedaan.
"Hoe laat is jy van diens af?"
"Oor vyf minute. Hoe lank vat dit om 'n bottel oop te maak?"
"Vyf minute," sê Dirk en Ampie gelyk.

So kom dit toe dat dié drie daardie skemeraand in die Suid-Vrystaat langs die pad onder 'n doringboom twee bottels cabernet al die nodige eer aandoen. En 'n klag van beweerde dronkbestuur vryspring.

Die wynsafari was 'n ramp. Nadat al die medekopers hul kwota gekry het, was daar, toe skielik teen R25 per bottel, skaars genoeg oor vir Dirk en Ampie. Maar dit het darem 'n storie opgelewer wat hulle nog soms, 30 jaar later, met 'n lag en 'n traan op iemand se voorstoep kan oorvertel.